MEDENİYETLER BEŞİĞİ SANDIKLI-5

Çivril Nahiyesi; Geniş bir ovanın doğusunda dağ eteğinde bir kasabadır. Bağlık ve bahçelik olup ekin ekilir.Şarkta Akdağ'da çam, meşe ve ardıç ağaçları bulunup 7.5 saat mesafeden odun ve kereste nakil olunur.

Kasabanın bir çeyrek mesafesinde Baş mağara namı ile güzel bir su vardır. Akdağ'da ayı, canavar, geyik ve ovada tavşan, keklik bulunur.

Nahiyede 8 büyük cami, 4 medrese ve 90 talebe bulunur. Bir tekke vardır. Abdurrahman efendi, civar köylerde Habib Acem, Bekçe Sultan, Sarı, Koç, Abdurrahim babanın medfenleri ziyaretgahıdır. Çopuk, Yalaklı, Bin Candar adlı 4 çiftlik vardır.

Tazkırı (Dazkırı) Nahiyesi; Zabıtalık olup Geyikler Nahiyesinin Batısındadır.13 bin müs- lüman nüfusa sahiptir. 56 bin 300 dönüm mera vardır. 23 köy, 2300 ev, 50 dükkan, 2 han, 3 hamam 30 cami, 25 mektep, 4 çiftlik vardır.

Grek ve Roma dönemlerinde Sandıklı ve Çevresi

Sandıklı merkez ve ilçemize bağlı köylerimizdeki tarihi bu- luntular Sandıklı’nın Grek ve Roma dönemlerine ışık tutması bakımından çok önemlidir. Buralardan çıkartılan eserler bugün Afyonkarahisar Arkeoloji müzesinde sergilenmektedir. İlçemize bağlı Çepni köyünde bulunan M.Ö.7. ve 6. yüzyıllara ait kayaya yazılmış bir yazıttan yola çıkarak, bu bölgenin Roma İmparatorluğu döneminde Frigya bölgesinin bir parçası olduğunu ve burada yaşayan Pisidia ve Mysia Abbaitis isimli Frigya yerli halkının dilinin de Frigçe olduğu anlaşılmaktadır.

Roma ve Bizans devirlerinde Frikya eyaleti olarak anılan bu bölge Roma yolunun buradan geçmesi sebebiyle ekonomik ve ticari durumu da buna paralel olarak son derece gelişmiştir. Milattan hemen sonrasına baktığımızda bazı Hristiyan azizlerinin ve devlet adamlarının buralarda yaşadıklarını da görüyoruz.

Sandıklı’da ayrı bir önemi olan fakat bu konuda kapsamlı bir şekilde araştırması yapılması gereken Pentapolis (Beş şehir) şehirlerini de incelediğimizde Grek ve Roma medeniyetlerinin izlerini ortaya çıkarmamız mümkün olacaktır.

Sandıklı ve çevresinde yer alan Grek ve Roma dönemlerine ait bazı antik kentlerden kısaca bahsedelim.

Agros Thermon(Hüdai Kaplıcası)

İlçemize 9 km. Uzaklıkta bulunan Agros Thermon bazı araştırmacılar tarafından adının Hieropolis olarak bahsedilmektedir. Gerçek şudur ki bu şifalı yerin adı Hieropolis değil Agros Thermondur. Hieropolis’e (Koçhisar’a) çok yakın olması dolayısıylada bu terim kullanılmış olabilir.

Agros Thermon’a ait en önemli buluntular bugün Roma Vatikan Müzesinde bulunmaktadır.

İlçemizin sıcak su kaynağı olan Agros Thermon (şimdiki Hüdai Kaplıcası) beş şehirden birisi olan Hieropolis kenti yakınlarındadır. Agros Thermon olağanüstü bir doğa olayından adını almaktadır. Şehrin adı Roma’daki Vatikan Müzesinde bulunan bir yazıtta ve aziz Aberkios efsanesinde geçmektedir. Efsaneye göre aziz Aberkios, dualarıyla kaynaktan şifa- lı su çıkarmıştır.

İlk Hristiyanlık dönemlerinde de kaplıca olarak kullanılan Agros Thermon’da yakınında bulunan Hieropolis baş piskoposu Sen Mişel tarafından hastaları tedavi ederek mucizeler gösterdiği belirtilmektedir. Bundan dolayı çok eski kaynaklarda bu konu “Sen Mişel’in Mucizeleri” şeklinde geçmektedir. Ayrıca şifa ve sağlık tanrısı Apollon için uzun bir porfir taşından yapılmış sütun üzerine tunçtan bir heykelini koymuş olup bu heykelin bu gün İstanbul Çemberlitaş’ta bulunduğu söylenmektedir.Yetkili makamların bu konunun aydınlığa kavuşması için çalışmalar yapması gerkemektedir.

Burada çıkarılan Bizans mimarı kalıntıları ortaçağda bu sıcak su kaynaklarının hamam olarak kullanıldığını göstermektedir.

Otrous(Yanıkören Köyü)

Pentapolis’e bağlı küçük bir şehirdir. M.S.2. ve 3.Yüzyıllarda sikke basan bu küçük şehir Kufi boğazı yoluyla Eucarpeia (Emirhisar köyü)’dan Eumeneia (Çivril- Denizli)’ ya uzanan yol üzerinde Yanıkören köyünde Sandıklı ovasının Güneyinde kurulmuştur. Yanıkören’de klasik döneme ait çok az kalıntılar elde edilebilmiştir. Buna rağmen bu bölgede Bizans dönemine ait çok sayıda yıkıntılar ve kalıntılar mevcuttur. Bundan da bu şehrin Bizans İmparatorluğu döneminde Roma İmparatorluğu döneminden daha önemli bir yere sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Stektorion(Menteş Kasabası)

İlçemize bağlı bir kasaba olan Menteş kasabasında kurulmuştur. Roma İmparatorluğuna bağlı Stektorion bu dönemde sikke basmıştır. Şehrin bulunduğu yer tam olarak kasaba yakınlarında bulunan Kocahöyük denilen bir tepenin üzeridir. Yapılan kazılar neticesinde bu höyüğün yamacında küçük bir tiyadronun kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Kasabada horasan erenlerinden olduğu söylenene Menteş Baba türbesi yanında eski şehrin yerinin belirlenmesini sağlayan İmparator Nerva onuruna Latince bir yazıt ve Bizans mimarisine ait çeşitli parçalar ortaya çıkarılmıştır.Yine tepeye yakın bir civarda, dönemi bilinmeyen ve harç kullanılmadan taşlardan yapılmış büyük bir kale ile batıya doğru uzanan dağlarda bir kaç küçük kilise temelleri ortaya çıkarılmıştır.Pausanias’a göre Stektorion hudutlarının içinde, kahraman Mygdon’un mezarı vardır. Hoöer, Mygdon için Otreus ile birlikte Friglerin lideri olarak bahsetmektedir.

Yayındakiler:  Sayı-1     Sayı-2     Sayı-3     Sayı-4     Sayı-5